Sovyetler Birliği'nin çöküşüyle birlikte Azerbaycan'a yönelik toprak taleplerini artıran Ermenistan, 1991 yılının son günlerinde stratejik konumda bulunan ve tek havaalanına sahip Hocalı kentine saldırmak için harekete geçti.
Uzun süreli hazırlıklarının ardından, Ermeniler 25 Şubat 1992 tarihinde saldırılarını yoğunlaştırarak gece vakti eski Sovyet Rus ordusunun, o dönem Hankendi'nde konuşlanmış olan 366. motorize alayından destek alarak Hocalı'ya üç farklı noktadan baskın düzenlediler.
İşgal operasyonlarıyla yetinmeyen Ermeni güçleri, masum sivilleri topluca katlederek ve esirlere vahşice işkence yaparak 20. yüzyılın en kanlı soykırımlarından birine imza attı.
Öncesinde yaklaşık 7 bin kişinin yaşadığı Hocalı'da, savunmasız durumda bulunan 106'sı kadın, 70'i yaşlı ve 63'ü çocuk toplamda 613 Azerbaycan vatandaşı hayatını kaybetti.
Katliamda, 487 kişi ağır yaralı olarak kurtulmayı başarırken, Ermeni birlikleri 1275 kişiyi esir aldı ve bu kişilerden 150'sinin akıbeti hâlâ bilinmiyor.
Bu trajedide 8 aile tamamen yok olmuşken, 25 çocuk her iki ebeveynini, 130 çocuk ise bir ebeveynini kaybetti.
Yapılan adli tıp muayeneleri ve tanık ifadeleri, Hocalı sakinlerinin kafalarından, kulak ve burunlarından, cinsel organlarından ve gözlerinden ciddi şekilde yaralandığını, kadın, çocuk ve yaşlı ayrımı gözetmeden korkunç işkencelere maruz kaldıklarını doğrulamaktadır.
Bu olaylar arasında, boğazı kesilen, yakılan ve karnından süngüyle yaralanan hamile kadınların da bulunduğu kan dondurucu vakalar yer alıyor.
O döneme ait görüntüler ve fotoğraflar, katliamın boyutunu gözler önüne seriyor.
Hocalı'da yaşanan hadiseler, 1949 Cenevre Sözleşmeleri, Birleşmiş Milletler (BM) Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi, Sivil ve Siyasi Haklar Sözleşmesi, İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme, Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi pek çok uluslararası anlaşmanın ciddi ihlali anlamına gelmektedir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 22 Nisan 2010 tarihli kararında Hocalı'da gerçekleşen olayları, savaş suçları veya insanlığa karşı işlenen suçlarla eşdeğer faaliyetler olarak nitelendirmiştir.
Şu ana kadar 18 ülkenin parlamentoları ve ABD'nin 24 eyaletinin meclisleri, Hocalı'da yaşananları kınayan ve bu olayları soykırım olarak değerlendiren kararlar almıştır.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
